Ferwerderadiel

De historische ontwikkeling van de gemeente Ferwerderadiel is be?nvloed door de kerkelijke organisatie, de bestuurlijke indeling en de strijd tegen het water. De landschappelijke hoofdvorm van de gemeente ontstond bij de terpenbouw van de 6e eeuw voor Christus tot de 12e eeuw na Christus. De dijkaanleg in dit gebied begon rond de 12e eeuw. Omstreeks 1230 was Friesland opgedeeld in drie kerkelijke dekenaten. Bestuurlijk werd Oostergo opgesplitst in drie delen: Ferwerderadiel, Dongeradeel en Dantumadeel. Er werd recht gesproken door de Nyoghen (negen) 1 rechter en 2 bijzitters per deel. Deze rechterlijke macht had eveneens een bestuurlijke functie. In 1242 was er voor het eerst sprake van Grietmannen, die optraden als bestuursambtenaren en later als hoofden van de Delen. In de 15e eeuw werden de Delen zelfstandig en kan men spreken van de Grietenij Ferwerderadiel.

Vroeger behoorde Ameland tot Ferwerderadiel, totdat in 1405 een uitspraak gedaan werd over de zelfstandigheid van dit eiland. Kerkelijk bleven er wel nauwe banden bestaan en het klooster Foswert had er uitgebreide bezittingen. Ook vandaag de dag onderhoudt Ferwerderadiel nog een vriendschappelijke band met Ameland. In 2005 werden bestuurders en raadsleden nog uitgenodigd door hun collega's op Ameland om het lustrum van 600 jaar zelfstandigheid te vieren. Tot op 19e eeuwse kaarten ziet men een Amelands veer aangegeven aan de kust van Ferwerderadiel, ten noorden van Ferwert.